Polityka-Przemyslowa | Razem dla polskiej gospodarki

Co zamawia państwo, to napędza przemysł. Zamówienia publiczne jako dźwignia rozwoju

Tue, 14 Jul 2026 09:00:00 +0200

Państwo jest największym klientem na rynku. Kupuje prąd, tabor kolejowy, sprzęt medyczny, wyposażenie wojska, systemy informatyczne — i płaci za to z publicznej kieszeni ogromne pieniądze. Pytanie, które zwykle w ogóle nie pada, brzmi: czy te zamówienia mają tylko zaspokoić bieżącą potrzebę, czy mogą przy okazji zbudować coś trwałego — krajowy przemysł, który następnym razem dostarczy to sam. Razem stawia je wprost i odpowiada: siłę zakupową państwa trzeba świadomie skierować na rozwój. To jeden z pierwszych konkretów planu Turbo Polska (biuro prasowe Razem, 29.11.2025).

Skala zakupów państwa: prawie 280 mld zł rocznie

Widać ją dopiero w liczbach. Wartość zamówień udzielonych w 2023 roku na podstawie prawa zamówień publicznych sięgnęła 279,8 mld zł, co odpowiada ok. 8,2% PKB (Urząd Zamówień Publicznych, sprawozdanie za 2023 r.). A to i tak wąskie ujęcie — cały rynek zamówień, razem z wydatkami spoza reżimu Pzp, urósł do blisko 580 mld zł. Mowa o strumieniu pieniędzy, który co roku przepływa przez decyzje urzędników i zarządów państwowych spółek — na tyle wielkim, że sam jego kierunek potrafi przeważyć o tym, czyj przemysł się rozwija.

Dane. W 2023 roku udzielono w Polsce zamówień publicznych (w reżimie Pzp) o wartości 279,8 mld zł — ok. 8,2% PKB, w ramach ok. 157,5 tys. umów. Cały rynek zamówień, wliczając wydatki wyłączone spod Pzp, wyniósł ok. 579,7 mld zł (UZP, sprawozdanie za 2023 r.).

Dziś ten strumień w dużej części wypływa za granicę: zamawia się gotowe produkty tam, gdzie są najtańsze albo najłatwiej dostępne, bez pytania, czy dałoby się je wytworzyć w kraju. Każda taka decyzja przesądza więc również o tym, czyj przemysł — krajowy czy zagraniczny — na niej urośnie.

Zamówienia budują przemysł przez pewność popytu

Fabryka nie powstanie pod obietnicę, że „może ktoś kupi", ale powstanie, jeśli największy odbiorca w kraju zadeklaruje, że będzie kupował — przez lata, w przewidywalnych ilościach. Razem opisuje ten mechanizm konkretnie:

Zbudujmy w Polsce znaczącego producenta robotów. Przemysłowych, ale też, może przede wszystkim, usługowych. Mamy narzędzia, żeby taki projekt przeprowadzić. To planowe zamówienia publiczne. Jeśli połączymy siły naszych państwowych spółek w energetyce, w transporcie, to co zamawia nasze państwo w zdrowiu, w armii - zmienimy polską gospodarkę.— Adrian Zandberg, konwencja Turbo Polska (29.11.2025), media.partiarazem.pl

Kluczowe jest słowo „połączymy". Dziś każda spółka Skarbu Państwa zamawia osobno, więc żadne pojedyncze zamówienie nie jest dość duże, by uzasadnić budowę krajowej produkcji. Zgranie zakupów energetyki, kolei, szpitali i wojska w jeden przewidywalny popyt zmienia rachunek: nagle opłaca się wytwarzać roboty, tabor czy sprzęt medyczny na miejscu. Do koordynacji takiego popytu potrzebny jest wspólny ośrodek — ten sam państwowy fundusz koordynujący inwestycje, który spina rozproszone dziś decyzje w jeden plan.

Ten sam mechanizm program stosuje wprost do kolei: przy rozbudowie sieci transportowej Razem chce postawić „na rozwój polskich technologii" (deklaracja programowa, pkt 6), zamiast raz po raz kupować gotowe składy za granicą. Wielka budowa energetyczna działa dokładnie tak samo — zamówienia na stal, kable i automatykę tworzą własny rynek dla krajowych dostawców, co rozkładamy w tekście o tym, jak inwestycje energetyczne napędzają gospodarkę.

Protekcjonizm a polityka przemysłowa: gdzie różnica

To rozróżnienie warte postawienia. Protekcjonizm chroni nieefektywne firmy przed konkurencją i każe za to płacić konsumentom. Polityka przemysłowa przez zamówienia publiczne robi coś innego: używa popytu, który i tak istnieje, żeby zbudować kompetencje, których w kraju nie ma — w sektorach uznanych za strategiczne, jak produkcja maszyn, półprzewodników czy energetyka jądrowa (deklaracja programowa, pkt 3). Rzecz nie w tym, by płacić drożej u „swoich": chodzi o to, żeby z każdej wydanej złotówki zostawało w kraju coś więcej niż sam produkt — technologia, miejsca pracy i zaplecze, które przy kolejnym zamówieniu obniży cenę.

Warunkiem, żeby te pieniądze nie trafiały do „swoich" firm z klucza politycznego, jest jawność i profesjonalne zarządzanie majątkiem publicznym — ten sam standard, o którym piszemy w tekście o nadzorze właścicielskim. Publiczny grosz kierowany na rozwój musi być wydawany przejrzyście, inaczej dźwignia przemysłu zamienia się w rentę dla wybranych firm.

Co proponuje Razem

Planowe zamówienia publiczne jako narzędzie polityki przemysłowej — świadome kierowanie siły zakupowej państwa na budowę krajowych kompetencji.
Połączenie zakupów państwowych spółek w energetyce, transporcie, zdrowiu i obronności w jeden przewidywalny popyt.
Krajowy producent robotów przemysłowych i usługowych, ciągnięty popytem publicznym.
Polskie technologie w kolei i transporcie zamiast kupowania gotowych rozwiązań za granicą.
Jawność i profesjonalne zarządzanie zamówieniami, żeby dźwignia przemysłu nie stała się kasą dla „swoich".

Źródła i dalsza lektura

Koniec montowni Europy. Reindustrializacja zamiast konkurowania najniższą płacą

Mon, 13 Jul 2026 09:00:00 +0200

Polska produkuje dużo — hale fabryczne są zajęte, przemysł ma się dobrze, a eksport rośnie z roku na rok. A jednak z tej krzątaniny zostaje w kraju mniej, niż powinno, bo znaczna jej część to montaż cudzych projektów z cudzych podzespołów, za płacę niższą niż na Zachodzie. To model, który Razem nazywa wprost montownią: gospodarka konkurująca najniższym kosztem pracy zamiast technologią. Wyjście z niego — przez reindustrializację i budowę własnych kompetencji przemysłowych — jest jednym z filarów programu „Polska z atomu, krzemu i stali" (deklaracja programowa).

Silny przemysł, który wciąż jest na dorobku

Na tym właśnie polega pułapka montowni: można mieć rozbudowany przemysł i wciąż zostawać w tyle. Przetwórstwo przemysłowe odpowiada w Polsce za 18,1% wartości dodanej brutto, wyraźnie powyżej unijnej średniej 15,9% (dane Eurostat, zestawienie Statistisches Bundesamt, 2024) — pod tym względem jesteśmy krajem przemysłowym z krwi i kości. Problem zaczyna się przy pytaniu, co to za przemysł. Pod względem innowacyjności Polska należy do grupy „wschodzących innowatorów" (emerging innovators) — z wynikiem poniżej 70% średniej unijnej, w jednym worku z Rumunią, Bułgarią i Słowacją, daleko za liderami (European Innovation Scoreboard 2024, Komisja Europejska).

To nie jest nowa diagnoza. Już w 2015 roku Razem zauważało, że mimo „wieloletnich, miliardowych dotacji na rzecz wspierania innowacji polskie przedsiębiorstwa nadal konkurują głównie ceną", a pod względem liczby innowacyjnych firm wyprzedzamy w Europie właściwie tylko Rumunię (stanowisko „Nie dla prywatyzacji"). Narzędziem, które miało to zmienić, były specjalne strefy ekonomiczne — a te, w ocenie partii, „okazały się strefami wyzysku" i nie wyprowadziły kraju „poza etap montowni Zachodu" (stanowisko ws. wizji rozwoju, 2018). Ulga podatkowa dla zagranicznego koncernu potrafi kupić miejsca pracy, ale technologia — to, co realnie zostawałoby w kraju i podnosiło jego pozycję — z reguły pozostaje własnością centrali.

Wyjście z pułapki: świadoma polityka przemysłowa

Wyjściem jest świadoma polityka przemysłowa, która buduje kompetencje tam, gdzie decyduje się przyszłość. Program wskazuje trzy takie kierunki wprost: budowę kompetencji w energetyce jądrowej, produkcji półprzewodników i produkcji maszyn (deklaracja programowa, pkt 3). Wybór tych trzech kierunków nie jest przypadkowy: to sektory, w których raz zdobyta wiedza i zaplecze produkcyjne dają przewagę na dekady, a ich brak skazuje kraj na kupowanie gotowców za granicą.

Reindustrializacja w wydaniu Razem oznacza aktywne państwo jako inwestora, nie tylko dawcę ulg. Znaczna część nowych miejsc pracy ma powstawać „w nowym państwowym przemyśle", a całość ma się opierać na gospodarce „opartej na wiedzy, do której kluczem są badania i rozwój" (stanowisko ws. kierunków rozwoju polskiej energetyki, 2023). Bez nakładów na naukę ten skok się nie uda — dlatego reindustrializacja spina się z postulatem podniesienia finansowania badań, który rozkłada na czynniki siostrzany serwis w tekście o roli państwa w napędzaniu innowacji. Konkretnym narzędziem popytowym są tu planowe zamówienia publiczne, a energetycznym fundamentem — tania energia dla przemysłu.

Ludzie z wygaszanych zakładów: gwarancja pracy w regionie

Tu jest sedno różnicy między transformacją sprawiedliwą a taką, która zostawia całe regiony na lodzie. W programie gwarancja pada wprost w kontekście odchodzenia od paliw kopalnych: pracownikom wygaszanych przedsiębiorstw — górnictwa i energetyki konwencjonalnej — państwo zapewnia „dobrze opłacaną pracę w tym samym regionie", w myśl zasady „za każde likwidowane stanowisko — nowe miejsce pracy w przemyśle" (deklaracja programowa, pkt 2). Zobowiązanie jest przy tym konkretne, a nie abstrakcyjne: górnik czy energetyk z zamykanego zakładu ma znaleźć inną, dobrze płatną pracę w tym samym regionie, bez zasiłku i bez konieczności przeprowadzki za nowym zatrudnieniem.

Reindustrializacja ma więc „ożywić obecnie zaniedbane przez państwo miejscowości", które ucierpiały na transformacji lat dziewięćdziesiątych (stanowisko ws. wizji rozwoju, 2018). Przemysł, który konkuruje jakością i technologią, potrzebuje pracowników o wysokich kwalifikacjach — a takie miejsca pracy są lepiej płatne i stabilniejsze niż montaż na akord. To domyka rachunek: wyższe płace wracają do gospodarki jako popyt, o czym piszemy w tekście o tym, dlaczego wyższe płace napędzają gospodarkę.

Co proponuje Razem

Wyjście z modelu montowni — gospodarka konkurująca jakością i technologią, nie najniższą płacą.
Program budowy kompetencji w dziedzinach strategicznych — energetyce jądrowej, produkcji półprzewodników i produkcji maszyn.
Nowy państwowy przemysł jako część reindustrializacji, oparty na badaniach i rozwoju.
Gwarancja „za każde likwidowane stanowisko — nowe miejsce pracy w przemyśle" i dobrze opłacana praca w tym samym regionie dla pracowników wygaszanych zakładów.
Ożywienie zaniedbanych regionów przez inwestycje przemysłowe i infrastrukturalne.