Podatek zdrowotny dla spółek: jedno ze źródeł 78 mld zł, których według Razem brakuje na zdrowie

Mon, 09 Nov 2026 08:00:00 +0100

Do 8% PKB na publiczną ochronę zdrowia, liczonego od PKB z tego samego roku, brakuje w budżecie na 2027 r. 78 mld zł, jak wylicza Partia Razem (odpowiedź Razem w barometrze zarobkilekarzy.pl, 6.11.2026). Tej różnicy partia nie chce pokrywać podwyżką składki dla zatrudnionych na etatach, bo, jak pisze, „już dziś płacą najwięcej”. Część pieniędzy ma przynieść nowy podatek zdrowotny dla podatników CIT i wielkich przedsiębiorstw, a jego wpływy mają trafić do budżetu państwa. Partia nie podała ani stawki, ani podstawy tego podatku. Wiadomo natomiast, w jaką lukę w systemie miałby trafić: zysk spółki kapitałowej nie jest dziś objęty ani składką zdrowotną, ani żadną daniną przypisaną do zdrowia, zarówno w spółce, jak i po wypłacie dywidendy.

Kluczowe liczby

78 mld zł — tyle według Razem brakuje w budżecie na 2027 r. do 8% PKB na publiczną ochronę zdrowia, liczonego od PKB z tego samego roku (barometr zarobkilekarzy.pl)
7% PKB — ustawowe minimum nakładów na zdrowie od 2027 r., liczone od wartości PKB z obwieszczenia GUS według stanu na 31 sierpnia (art. 131c ustawy o świadczeniach)
194,2 mld zł, czyli 81,8% — planowane przychody NFZ ze składki zdrowotnej w 2027 r. z 237,3 mld zł wszystkich przychodów; dotacja z budżetu: 35 mld zł w lipcowym projekcie planu, 41,5 mld zł we wrześniowym projekcie budżetu (zapis posiedzenia Komisji Zdrowia nr 152, 2.07.2026; MF, 29.09.2026)
2,4% vs 3,1% PKB — wpływy z podatków od dochodów spółek w Polsce i średnio w UE-27 w 2024 r. (Eurostat, gov_10a_taxag)
63,7 mld zł — szacunkowe dochody budżetu państwa z CIT w 2025 r.; samorządy dostały z udziałów w CIT kolejne 28,1 mld zł (MF, szacunkowe wykonanie budżetu 2025)
9% i 0% — składka zdrowotna co do zasady od podstawy wymiaru u ubezpieczonego (art. 79 ustawy o świadczeniach) i od zysku spółki oraz wypłaconej z niego dywidendy; zysk obciąża 19% CIT, a dywidendę 19% PIT (łącznie ok. 34,4%), ale żadna z tych danin nie jest przypisana do zdrowia (art. 19 ustawy o CIT, art. 30a ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT)

Od zysku spółki nikt nie odprowadza składki zdrowotnej

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej zbiera pieniądze od ludzi. Obowiązek ubezpieczenia ma pracownik, zleceniobiorca, osoba prowadząca działalność, rolnik, duchowny i dalsze kategorie wymienione w art. 66, a składka wynosi co do zasady 9% podstawy wymiaru (art. 66 i 79 ustawy, tekst jednolity). Spółka z o.o. czy akcyjna nie jest ubezpieczonym. Od swojego zysku płaci podatek dochodowy od osób prawnych: podstawowa stawka wynosi 19%, mali podatnicy z przychodem do równowartości 2 mln euro płacą 9%, a banki mają odrębne, wyższe stawki (art. 19 ust. 1 ustawy o CIT). Kiedy zysk wychodzi ze spółki jako dywidenda, wspólnik płaci od niej zryczałtowane 19% PIT (art. 30a ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT), a składki zdrowotnej nie płaci od niej nikt.

Wspólnik, który sam podlega ubezpieczeniu z innego tytułu, na przykład z pensji albo własnej działalności, płaci składkę od tamtego tytułu, a zysk spółki do podstawy wymiaru nie wchodzi. Różnicę wobec pracy najlepiej widać w rachunku: pensja, zanim trafi na konto, przechodzi przez 9-procentową składkę, natomiast zysk, który spółka zatrzymuje albo wypłaca jako dywidendę, omija ją w całości. Ile to daje w złotówkach przy różnych kwotach, policzyliśmy w tekście o dywidendach opodatkowanych niżej niż wysoka pensja.

Na tle Unii wpływy z podatku dochodowego od spółek są też w Polsce niskie w relacji do PKB. Według Eurostatu wpływy z podatków od dochodów i zysków korporacji wyniosły w Polsce w 2024 r. 2,4% PKB, przy średniej UE-27 3,1% PKB; rok wcześniej było to 2,7% wobec 3,2% (Eurostat, zestawienie gov_10a_taxag). W złotówkach budżet państwa dostał z CIT w 2025 r. według szacunku MF 63,7 mld zł, a samorządy z udziałów w tym podatku dodatkowe 28,1 mld zł (Ministerstwo Finansów, szacunkowe wykonanie budżetu państwa w 2025 r.). Te liczby opisują skalę bazy, o której mowa, a nie wpływy z nowego podatku, bo szacunku wpływów odpowiedź Razem nie zawiera.

NFZ żyje ze składki płaconej przez ubezpieczonych

Projekt planu finansowego NFZ na 2027 r., omawiany 2 lipca 2026 r. na posiedzeniu sejmowej Komisji Zdrowia, zakłada 237,3 mld zł przychodów. Największą pozycję, 194,2 mld zł, stanowi przypis składki zdrowotnej od osób ubezpieczonych w ZUS i KRUS, czyli 81,8% planowanych przychodów funduszu. Druga pozycja to dotacja z budżetu państwa, 35 mld zł w lipcowym projekcie planu (zapis posiedzenia Komisji Zdrowia nr 152). We wrześniowym projekcie budżetu na 2027 r., przyjętym przez rząd 29 września, zapisano już 41,5 mld zł dotacji dla NFZ (Ministerstwo Finansów, 29.09.2026), a plan funduszu ma zostać skorygowany po uchwaleniu ustawy budżetowej (money.pl, 7.09.2026). Fundusz utrzymuje się więc przede wszystkim z pieniędzy odprowadzanych od pensji, zleceń i działalności. Wynik finansowy przedsiębiorstw trafia do niego najwyżej pośrednio, jako część dochodów budżetu, z którego płynie dotacja, i bez żadnego przypisania do zdrowia.

Najprostszym ruchem przy braku pieniędzy w NFZ byłoby podniesienie stawki składki. Razem ten ruch odrzuca wprost: zatrudnieni na etatach według partii „już dziś płacą najwięcej”, a przywileje w rodzaju ryczałtu, podatku liniowego, specjalnych stawek dla duchownych i KRUS dla przedsiębiorców rolnych pozwalają dobrze zarabiającym płacić mniej (barometr zarobkilekarzy.pl). Rozkład tych obciążeń według formy dochodu opisuje tekst o tym, jak progresja podatkowa może sfinansować ochronę zdrowia.

8% od PKB z tego samego roku i 7% od PKB sprzed dwóch lat

Liczba 78 mld zł zależy od tego, od jakiego PKB się ją liczy, i Razem tę definicję podaje: 8% PKB z tego samego roku. Ustawa liczy inaczej. Art. 131c wymaga na ochronę zdrowia co najmniej 7% PKB, a ścieżka dojścia kończy się na 6,8% w 2026 r., więc w 2027 r. obowiązuje już pełne 7%. Wartość PKB bierze się jednak z obwieszczenia prezesa GUS według stanu na 31 sierpnia (art. 131c ust. 1–2 ustawy o świadczeniach), a pierwszy szacunek PKB za dany rok GUS ogłasza do 15 maja roku następnego (art. 5 ustawy o sposobie obliczania wartości rocznego PKB).

Z zestawienia tych dwóch przepisów wynika, że budżet na 2027 r., przygotowywany latem 2026 r., odnosi się do PKB z 2025 r. Przy rosnącej nominalnie gospodarce taki odsetek liczony od PKB sprzed dwóch lat daje mniej pieniędzy, niż sugeruje sama liczba procentowa. Mechanizm ten opisujemy na podstawie tekstu ustaw, nie stanowiska partii.

Definicja Razem przesuwa więc poprzeczkę w dwóch miejscach: wyżej o punkt procentowy i na PKB bieżącego roku. Jak ten cel wygląda w liczbach na pacjenta i porównaniu z innymi krajami, tłumaczy tekst 8% PKB na zdrowie — ile to naprawdę jest i skąd wziąć te pieniądze. Kwoty 78 mld zł nie należy przy tym mylić z luką daninową wobec średniej unijnej, którą liczymy w tekście 113 miliardów rocznie; to inna miara, liczona z innych danych.

Dwa strumienie: danina do NFZ, podatki do budżetu

W odpowiedzi Razem pieniądze płyną dwoma osobnymi kanałami. Wpływy z jednolitej, progresywnej daniny mają trafiać do NFZ. Podatek zdrowotny dla podatników CIT i wielkich przedsiębiorstw, podatek cyfrowy oraz opodatkowanie wielkich fortun i spekulacji to z kolei nowe wpływy do budżetu państwa. Do funduszu pieniądze z budżetu docierają dziś m.in. jako dotacja podmiotowa (art. 131d ustawy o świadczeniach); to opis obecnego prawa, bo kanału dla nowych środków odpowiedź partii nie określa.

Te źródła mają różny horyzont. Jednolita danina i podatek cyfrowy od przychodów wielkich firm technologicznych osiągniętych w Polsce to zapowiedzi krajowe z deklaracji programowej, o czym piszemy w tekstach o jednolitej daninie i o podatku cyfrowym. Podatek od transakcji kapitałowych i podatek od wielkich majątków program opisuje jako rozwiązania unijne, które Razem zapowiada poprzeć (deklaracja programowa, „Gospodarka dla ludzi”, pkt 6), więc ich wpływy zależą od decyzji na poziomie UE, a nie od jednej ustawy budżetowej. Sam podatek zdrowotny dla podatników CIT pojawia się w odpowiedzi do barometru z 6 listopada 2026 r.; deklaracja programowa z 2025 r. go nie wymienia. Stawka i podstawa podatku zdrowotnego dla CIT pozostają otwarte, podobnie jak to, ile z 78 mld zł miałoby przynieść każde ze źródeł.

Pula nie jest też wolna od innych zobowiązań. Z dodatkowych środków skierowanych do NFZ dzięki zmianom podatkowym Razem chce sfinansować także receptę za 5 zł, której koszt partia szacuje na 10 mld zł (barometr, obszar 04).

Co proponuje Razem

Cel 8% PKB partia stawia od lat, m.in. w stanowisku „Podnieść nakłady na ochronę zdrowia!” z 2021 r., a deklaracja programowa z 2025 r. go utrwala; rachunek na 2027 r. i podatek zdrowotny dla podatników CIT partia podała dopiero w listopadowej odpowiedzi. Deklaracja programowa stanowi, że publiczna ochrona zdrowia będzie finansowana na poziomie co najmniej 8% PKB („Zdrowie ponad zyski”, pkt 2), a w rozdziale gospodarczym zapowiada jednolitą, progresywną daninę i likwidację przywilejów podatkowych i składkowych („Gospodarka dla ludzi”, pkt 1–2). W listopadowej odpowiedzi partia przekłada te zapowiedzi na rachunek na 2027 r.:

Publiczna ochrona zdrowia potrzebuje co najmniej 8% PKB, liczonego od PKB z tego samego roku. W budżecie na 2027 do tego poziomu brakuje 78 mld zł. Partia Razem wie, skąd je wziąć. Wprowadzimy projekt jednolitej, progresywnej daniny, który pozwoli nam sfinansować wyższe nakłady na ochronę zdrowia oraz podatek zdrowotny dla podatników CIT i wielkich przedsiębiorstw.— Partia Razem, odpowiedź na barometr polityczny zarobkilekarzy.pl, obszar 01 (6.11.2026), zarobkilekarzy.pl

Partia Razem chce, żeby każdy dochód wiązał się z odprowadzaniem pieniędzy na ochronę zdrowia – na tych samych zasadach i proporcjonalnie do jego wysokości.— Partia Razem, odpowiedź na barometr polityczny zarobkilekarzy.pl, obszar 01 (6.11.2026), zarobkilekarzy.pl

Zasada „każdy dochód”, uzupełniona podatkiem zdrowotnym dla podatników CIT, wygląda na wymierzoną właśnie w ten wyłom: pensja, zlecenie i działalność odprowadzają dziś pieniądze na zdrowie według różnych reguł, a zysk spółki pozostaje poza składką i poza jakąkolwiek daniną przypisaną do zdrowia. Jednolita danina ma wyrównać zasady dla ludzi, a podatek zdrowotny ma objąć podatników CIT i wielkie przedsiębiorstwa. Jak całość wygląda od strony pacjenta i systemu ochrony zdrowia, opisuje siostrzany tekst Finansowanie zdrowia bez podnoszenia składki.