Najbogatsi oddają fiskusowi proporcjonalnie mniej niż ludzie żyjący z pracy. Razem chce to odwrócić na dwóch poziomach naraz — krajowym i unijnym: ma własną, konkretną propozycję progresywnego podatku od wielkich majątków, a jednocześnie popiera skoordynowane rozwiązanie na poziomie Unii, bo najbogatszy kapitał jest ruchliwy i ucieka przed pojedynczym fiskusem.
Ile naprawdę płaci szczyt
Kiedy porówna się podatki z całym majątkiem najbogatszych, a nie tylko z oficjalnie wykazanym dochodem, obraz robi się jednoznaczny. Według Global Tax Evasion Report 2024 unijnego obserwatorium podatkowego (EU Tax Observatory) miliarderzy płacą efektywnie od 0 do 0,5% swojego majątku rocznie. To udział liczony od majątku, podczas gdy pracownik oddaje fiskusowi kilkanaście procent swojego dochodu — dwie różne miary, ale rząd wielkości różnicy pozostaje uderzający. Składa się na to suma mechanizmów: dochód najbogatszych pochodzi z kapitału, a ten jest opodatkowany łagodniej niż praca albo w ogóle nie jest realizowany jako dochód podlegający opodatkowaniu.
Polski wycinek tego zjawiska widać w składce zdrowotnej i w przywilejach: dochód z kapitału bywa oskładkowany efektywnie na 0%, podczas gdy etat oddaje 9% (biznes.gov.pl). Program Razem nazywa to wprost — „przeciętny Polak płaci wyższe stawki niż najbogatsi", a milionerzy „korzystają z licznych ulg, dopłat i przywilejów".
Ucieczka kapitału: krajowy exit tax i poziom unijny
Pojedyncze państwo, które nałoży wysoki podatek na wielkie majątki, ryzykuje, że najbogatsi po prostu przeniosą rezydencję albo aktywa za granicę. Krajowa propozycja Razem odpowiada na to wprost — exit tax w wysokości 40% majątku (a powyżej 1 mld zł — 60%) i krajowy rejestr majątkowy mają zamknąć drogę ucieczki. Skoordynowany podatek na poziomie unijnym domyka ją jeszcze skuteczniej. Ekonomista Gabriel Zucman policzył dla grupy G20, że minimalny podatek na poziomie 2% majątku dla około 3000 miliarderów świata (osób z majątkiem powyżej miliarda dolarów) przyniósłby 200–250 mld dolarów rocznie — właśnie dlatego, że dziś ta grupa płaci efektywnie ułamek tej stawki (raport Zucmana dla G20). Dlatego Razem gra na obu poziomach naraz: własnym podatkiem krajowym i poparciem dla rozwiązania unijnego.
Podatek od transakcji kapitałowych działa po tej samej stronie — uderza w spekulacje finansowe, które przenoszą się między giełdami w ułamku sekundy i których żaden krajowy fiskus nie dogoni w pojedynkę.
Co proponuje Razem
Poprzemy wprowadzenie unijnego podatku od transakcji kapitałowych, który ukróci spekulacje finansowe w Europie, a także unijnego podatku od wielkich majątków.— Deklaracja programowa Razem — „Gospodarka dla ludzi”, partiarazem.pl
- Krajowy, progresywny podatek od wielkich majątków — skala od 1% do 8% powyżej kwoty wolnej 10 mln zł, ~10 mld zł rocznie, z krajowym rejestrem majątkowym i exit tax przeciw ucieczce kapitału.
- Poparcie dla unijnego podatku od wielkich majątków — domknięcie na poziomie, z którego kapitał nie ucieknie przed pojedynczym państwem.
- Poparcie dla unijnego podatku od transakcji kapitałowych — hamulec na spekulacje finansowe w skali całej Europy.
- Kapitał jak praca — dochody z nieruchomości i zysków kapitałowych opodatkowane tak samo jak pensja.
- Koniec fundacji rodzinnych służących unikaniu podatków oraz zasada przepadku celowo nieujawnionych przychodów.
Jak ta sama nierówność wygląda na co dzień — dlaczego pielęgniarka płaci wyższe podatki niż dobrze zarabiający na ryczałcie i skąd bierze się regresywność całego systemu — rozkładamy w sąsiednich tekstach huba Podatki sprawiedliwe. Majątek nieruchomy to osobny front — o podatku od pustostanów i trzeciego mieszkania pisze siostrzany serwis Razem dla tanich mieszkań.
Źródła i dalsza lektura
- EU Tax Observatory — Global Tax Evasion Report 2024 (efektywne stawki miliarderów 0–0,5% majątku)
- Gabriel Zucman — „A blueprint for a coordinated minimum effective taxation standard for ultra-high-net-worth individuals" (raport dla G20, 2024)
- Partia Razem — „Gospodarka dla ludzi" (deklaracja programowa 2025 — poparcie dla unijnego podatku od majątków)
- Partia Razem — stanowisko „Jak multimilionerzy mogą pomóc w ratowaniu klimatu" (2020 — krajowy progresywny podatek majątkowy, skala 1–8%)
- Razem dla tanich mieszkań — Podatek od trzeciego mieszkania i pustostanów