Spór o płace zwykle sprowadza się do fałszywej alternatywy: „albo wyższe pensje, albo zdrowe firmy". Tymczasem wynagrodzenia to dwie rzeczy naraz: koszt dla pojedynczego pracodawcy i popyt dla całej gospodarki. Gdy ludzie zarabiają więcej, więcej wydają — a z tych wydatków żyją lokalne firmy.
Płaca jest jednocześnie kosztem i popytem
Pieniądz w kieszeni osoby o niższych dochodach wraca do gospodarki niemal w całości — na czynsz, jedzenie, usługi, drobne zakupy. Ekonomiści nazywają to wysoką krańcową skłonnością do konsumpcji. Dlatego podniesienie najniższych płac przekłada się na popyt szybciej niż obniżka podatków dla najlepiej zarabiających.
Skalę pokazują twarde liczby. Przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej wyniosło w 2025 r. 8 903,56 zł brutto (komunikat GUS z 9 lutego 2026 r.), a płaca minimalna od 1 stycznia 2026 r. to 4 806 zł brutto (Rozporządzenie Rady Ministrów z 11 września 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 1242) — czyli ok. 54% przeciętnej płacy. Postulowane przez Razem dojście do ⅔ przeciętnego wynagrodzenia oznaczałoby dziś rząd ok. 5,9 tys. zł — o ok. 1,1 tys. zł więcej niż obecnie. To właśnie ten zastrzyk trafia w największej części wprost w konsumpcję.
Gdzie wraca dodatkowa złotówka
| Grupa | Krańcowa skłonność do konsumpcji | Efekt dla popytu |
|---|---|---|
| Najniższe dochody | bardzo wysoka | złotówka niemal w całości wraca do obiegu |
| Średnie dochody | wysoka | większość trafia w konsumpcję |
| Najwyższe dochody | niska | znaczna część trafia w oszczędności/aktywa |
Co proponuje Razem
- Ambitna płaca minimalna powiązana z przeciętnym wynagrodzeniem — docelowo ⅔ przeciętnego wynagrodzenia — nie zamrożona uznaniowo.
- Jawność wynagrodzeń — koniec z tajemnicą pensji, która utrwala lukę płacową między kobietami a mężczyznami.
- Likwidacja plagi śmieciówek i fikcyjnego samozatrudnienia — objęcie pracy realną ochroną.
To druga strona medalu wobec podatków — system danin omawiamy w tekście: Kto naprawdę dźwiga ciężar podatków.
Wzrost płac ma sens tylko wtedy, gdy nie zjadają go czynsze — dlatego godnym płacom musi towarzyszyć tani najem. Piszemy o tym w siostrzanym serwisie: Mieszkanie prawem, nie towarem — 1% PKB na mieszkania.
Godna praca i koniec umów śmieciowych to fundament gospodarki konkurującej jakością, a nie najniższą stawką — rozwijamy to w siostrzanym serwisie: Koniec z plagą śmieciówek.
Jednym z największych motorów inwestycji publicznych — i nowych miejsc pracy — ma być energetyka: plan co najmniej 8 bloków jądrowych o mocy minimum 12 GW opisujemy w serwisie poświęconym transformacji energetycznej. A bez inwestycji w naukę nie ma awansu z gospodarki montowni — o głodzeniu badań piszemy w serwisie o nauce: Głodzona nauka: 1,41% PKB, a Razem chce 3%. Kapitał ludzki zaczyna się jednak wcześniej niż na uczelni — w szkole; podniesienie nakładów na edukację do 6% PKB to ta sama logika inwestycji publicznej, którą rozwija siostrzany serwis o edukacji: 6% PKB na edukację — z budżetu, nie z kieszeni rodziców.
Źródła i dalsza lektura
- Adam Jura-Czarnecki: Arbitraż podatkowy — kto naprawdę płaci
- Partia Razem — „Państwo po stronie pracujących" (deklaracja programowa 2025)
- GUS — wynagrodzenia i koszty pracy (obszar tematyczny)
- GUS — komunikat: przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2025 r. (8 903,56 zł)
- Rozporządzenie Rady Ministrów z 11 września 2025 r. — płaca minimalna 2026 (4 806 zł), Dz.U. 2025 poz. 1242
- Eurostat — Minimum wage statistics
- OECD — Employment Outlook