Spółki komunalne — wodociągi, komunikacja miejska, ciepłownie, zarządy dróg — dostarczają usługi, za które płaci każdy mieszkaniec. O tym, jak są prowadzone, powinny rozstrzygać branżowe kompetencje zarządzających, podczas gdy dziś rozstrzyga partyjny klucz obsady. Razem chce zlikwidować rady nadzorcze w spółkach samorządowych i zastąpić je sprofesjonalizowanym nadzorem właścicielskim.
Rada nadzorcza jako miejsce na przeczekanie
W praktyce rada nadzorcza spółki komunalnej bywa nagrodą dla ludzi z politycznego rozdania: kilka posiedzeń w roku, wynagrodzenie liczone od zwaloryzowanej w 2026 roku podstawy 4535,89 zł miesięcznie, a realny nadzór nad zarządem — iluzoryczny. Skalę tego zjawiska i sam mechanizm rozkładamy w tekście o synekurach w radach nadzorczych; tutaj interesuje nas pozytywna alternatywa.
Program Razem nie poprzestaje na krytyce obsady. Idzie z nią w parze zakaz zasiadania w organach spółek Skarbu Państwa przez dwa lata po zakończeniu mandatu oraz zakaz łączenia funkcji samorządowca z posadą w organach spółek samorządowych — żeby posady w spółkach przestały być przedłużeniem kariery politycznej.
Na czym polega nadzór właścicielski
Sprofesjonalizowany nadzór właścicielski przenosi kontrolę nad spółką z ciała obsadzanego politycznie na wyspecjalizowaną komórkę właściciela — gminy albo państwa — działającą według jawnych kryteriów: wyniki spółki, jakość usługi, cena dla mieszkańca, plan inwestycji. Zamiast dyskretnego ciała, które zbiera się od czasu do czasu, właściciel dostaje ciągły, mierzalny nadzór prowadzony przez ludzi dobranych ze względu na branżowe kompetencje, których polityczna lojalność nie jest w stanie zastąpić.
Taki model rozwiązuje jednocześnie dwa problemy: odcina strumień synekur i podnosi realną jakość nadzoru, bo rozliczanie zarządu z wyników wymaga wiedzy branżowej, której polityczny nominat zwykle nie ma.
Co proponuje Razem
Zlikwidujemy rady nadzorcze w spółkach samorządowych. Ich funkcję przejmie sprofesjonalizowany nadzór właścicielski.— Deklaracja programowa Razem — „Uczciwa polityka”, partiarazem.pl
- Nadzór właścicielski zamiast rad nadzorczych w spółkach samorządowych — kompetencje i jawne kryteria zamiast posad z klucza.
- Zakaz zasiadania w organach spółek Skarbu Państwa przez dwa lata po zakończeniu mandatu.
- Zakaz łączenia funkcji samorządowca z posadą w organach spółek samorządowych i spółek Skarbu Państwa oraz z pracą w instytucjach samorządowych; w zamian instytucja zawodowego radnego.
Głównym domem tego tematu jest serwis o uczciwej polityce — pełny obraz obsadzania spółek i kosztu synekur pokazuje Razem dla uczciwej polityki. Jak publiczny majątek przestaje być łupem, zbieramy w dziale Uczciwe państwo.